Konektia.pl - Portal Społecznościowy Dla Osób Niepełnosprawnych

„Co cię nie zabije, to cię wzmocni”? Wzrost pourazowy przykładem drzemiących w nas sił

Kategoria: Psychologia Dodano: 2012-04-02

 

Klęski żywiołowe, przeżycia związane z  wojną, śmierć bliskiej osoby, poważny wypadek samochodowy, ciężka choroba, doświadczanie przemocy, niespodziewane tragiczne zdarzenia… Osoby dotknięte takimi okolicznościami, nazywanymi zdarzeniami traumatycznymi,  padają często ofiarą zespołu stresu pourazowego (ang. PTSD – posttraumatic stress disorder). PTSD charakteryzuje się ponownym doświadczaniem traumy w myślach i wyobraźni (niezależnie od woli chorego), unikaniem wszystkiego, co kojarzy się danej osobie z traumatycznym zdarzeniem, a także objawami takimi jak problemy ze snem, zaburzenia koncentracji uwagi czy wybuchy gniewu.

 

Czy istnieje jednak w tym przypadku  „druga strona medalu”? Czy traumatyczne przeżycia mogą pociągać za sobą cokolwiek dobrego? Okazuje się, że tak.

 

Mówiąc ogólnie, wyodrębnić można 4 rodzaje reakcji na sytuację traumatyczną:

  1. sukcesywne obniżanie się sposobu funkcjonowania (sytuacja, kiedy jednostka nie jest w stanie zreintegrować się po doświadczeniu traumy),
  2. przetrwanie z pewnym ograniczeniem (do pewnego stopnia osoba „dochodzi do siebie”, jednak nie aż tak, by móc funkcjonować tak dobrze, jak przed traumą),
  3. prężność i wyzdrowienie (powrócenie do stanu sprzed traumy),
  4. rozwój pourazowy .

 

Ten ostatni dotyczy osób będących uczestnikami lub świadkami zdarzeń, stanowiących realne zagrożenie życia, które relacjonują w późniejszym czasie odczuwanie ich pozytywnego wpływu na swoją osobowość.  Dotyczy to sytuacji, gdy osoba nie tylko wraca do stanu sprzed traumy, ale i rozwija się, osiągając wyższy stopień funkcjonowania. Zjawisko to nazwano w psychologii PTG (ang. posttraumatic growth), czyli rozwojem (wzrostem) pourazowym.

 

PTG odnosi się do subiektywnych, wewnętrznych przeżyć osoby, która doświadczyła stresu traumatycznego. Okazuje się, że pozytywne zmiany po takich doświadczeniach dotyczą ok.42% ludzi nimi dotkniętych, natomiast aż ok. 95% twierdzi, że tego rodzaju przejścia nauczyły ich czegoś nowego.

 

Z badań przeprowadzonych wśród osób, które przeżyły poważny wypadek samochodowy, wynika, że pozytywne zmiany mogą dotyczyć obszarów takich jak: odpowiedzialność, Bóg, miłość i wsparcie, relacje z ludźmi, dojrzałość. Aż 49 z 52 przebadanych osób dostrzegało zmianę w swoim życiu, zaś u 13 osób stwierdzono występowanie wzrostu posttraumatycznego. Osoby te relacjonują, że po dramatycznym przeżyciu zaczęły inaczej postrzegać świat, ludzi i codzienne sprawy, zdając sobie sprawę, co jest w życiu naprawdę ważne. Wielu badanych uznało, że zmieniło swoje życie, doceniając „drugą szansę od losu”. U osób tych często pojawiały się wypowiedzi świadczące o tym, że stały się one bardziej ostrożne, ceniące życie i dostrzegające jego kruchość, a także bardziej zwracające się w stronę wiary w Boga i życia duchowego. Należy podkreślić, że zmiany te okazały się na tyle znaczące i trwałe, że mówić można tu nawet o zmianie osobowości.

 

Według psychologii zdrowia prawdopodobieństwo wystąpienia PTG pojawia się, gdy:

  •  mamy do czynienia z sytuacją kryzysową (a nie stresową),
  • zachodzące zmiany życiowe nie są wynikiem błędnej interpretacji zdarzenia traumatycznego,
  • wzrost pourazowy jest wynikiem danego zdarzenia, nie zaś sposobem radzenia sobie ze zdarzeniem,
  • osoba odczuwa po wystąpieniu sytuacji kryzysowej potrzebę zmiany założeń dotyczących własnego życia,
  • osoba doświadczająca sytuacji kryzysowej odznacza się cechami takimi jak: wysoka odporność psychiczna, zintegrowana osobowość, satysfakcjonujące kontakty społeczne i duże wsparcie ze strony bliskich, optymizm, religijność oraz pozytywna prężność psychiczna (umiejętność elastycznego reagowania na różne sytuacje, stanowiąca pewien „bufor” dla stresu).

 

Etapy, według których przebiega proces PTG, to kolejno:

  1. sytuacja kryzysowa, burząca dotychczasowy układ schematów, według których jednostka postrzega siebie i świat,
  2. doświadczenie traumy – dotychczasowe sposoby radzenia sobie i wyjaśnienia zdarzeń stają się niewystarczające,
  3. pozytywne przewartościowanie sytuacji oraz określenie, co można zmienić, a z czym należy się pogodzić, a także wyciągnięcie konstruktywnych wniosków ze zdarzenia,
  4. rewizja różnych schematów i budowanie nowych układów schematów,
  5. postrzeganie życia jako złożonego z dwóch etapów: „przed” i „po” zdarzeniu kryzysowym; życie „przed” wydaje się jednostce niepełne, brakuje w nim ważnego elementu, nabytego w wyniku danego zdarzenia.

 

Wzrost pourazowy wiąże się ze zmianami w różnych sferach życia, które polegają na:

  • większym docenianiu życia, cieszeniu się tym, co „tu i teraz”,
  • pozytywnych zmianach w relacjach interpersonalnych (tworzenie głębszych związków z ludźmi, większa empatia i umiejętność dystansowanie się wobec własnych emocji),
  • zwiększeniu poczucia własnej siły, możliwości,
  • zmianach w układzie wartości,
  • poczuciu bogatszego życia psychicznego i duchowego (zmiany w postawach egzystencjalnych, życiu duchowym i religijnym).

 

Koncepcja wzrostu posttraumatycznego wiąże się z nurtem psychologii pozytywnej, która koncentruje się na pozytywnych aspektach funkcjonowania człowieka, nie zaś na deficytach i zaburzeniach, wskazując tym samym na drzemiące w nas możliwości i siłę  naszego człowieczeństwa.

 

 

Na podstawie:

Błaszczak W. (2004), Rozwój osobowości po doświadczeniu realnego zagrożenia życia, Przegląd Psychologiczny, 47 (I).

Izdebski P., Suprynowicz M. (2011), Rozwój pourazowy a prężność, Rocznik Naukowy Kujawsko – Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy Nauki o Edukacji, nr 5.

Wyszukiwarka
Podobne artykuły
O równowadze

Z życia wzięte,-

Zawsze uważałam, że podstawą dobrego życia jest wszelako rozumiana równowaga, tak na przykład: czasowa - pomiędzy pracą a odpoczynkiem, emocjonalna - między miłością a nienawiścią do rzeczy tego św...

Dodano: 2012-03-08

Metoda Glena Domana

Rodzaje terapii,-

Glen Doman amerykański fizykoterapeuta, absolwent Uniwersystetu Pensylwania z 1946 roku. Uznany został za twórcę metody rehabilitacji osób z uszkodzeniem mózgu. Początkowo zajmował się pacjentami...

Dodano: 2012-07-01

Abstrahowanie - kreatywne pomijanie

Kreatywność i twórczość,-

Nadszedł czas na zapoznanie się z pierwszą operacją umysłową, która współodpowiedzialna jest za kreatywność. Abstrahowanie. Brzmi znajomo? Internetowy słownik języka polskiego podaje następujące de...

Dodano: 2012-04-19

Choroby cywilizacyjne

Zdrowie, choroby, schorzenia,-

Rozwój cywilizacji, mimo, że doprowadził do znacznego rozwoju i ułatwienia naszego życia, jest również przyczyną wielu chorób, których nasi przodkowie nie znali. Co najważniejsze, przewiduje się st...

Dodano: 2012-04-07

Ustno-twarzowa terapia Castillo Moralesa

Rodzaje terapii,-

Argentyński lekarz-rehabilitant Castillo Morales podczas obserwacji zwyczajów pierwotnych mieszkańców Ameryki Łacińskiej, ze szczególnym uwzględnieniem ich relacji z niemowlętami i małymi dziećmi...

Dodano: 2012-07-01

Wzrost efektywności działania dzięki technice „smartowania”.

Pomoc i wsparcie,

S.M.A.R.T. brzmi dość ekscentrycznie, jednak ma kluczowe znaczenie w efektywnym realizowaniu wyznaczonych celów. Jest to technika zaczerpnięta ze sfery biznesu, dlatego tym bardziej powinna być sto...

Dodano: 2012-03-07

Wysoki kontrast
A+
Zmieniaj swobodnie i proporcjonalnie wielkość czcionek jak również obrazków i całej szaty graficznej strony.

Używaj wbudowanych funkcji przeglądarki internetowej:
- w celu powiększenia rozmiaru naciśnij "CTRL" i "+" naraz
- w celu zmniejszenia rozmiaru naciśnij "CTRL" i "-" naraz
- w ustawienia oryginalnej wielkości naciśnij "CTRL" i "0" naraz