Konektia.pl - Portal Społecznościowy Dla Osób Niepełnosprawnych

Synestezja

Kategoria: Zdrowie, choroby, schorzenia Dodano: 2012-04-22

Diagnozowana jest u osób, których mózgi łączą dźwięki i zapachy z kolorami. Richard E. Cytowic postuluje, by odróżniać występowanie prawdziwej synestezji od zwykłych wrażeń zmysłowych, wobec czego wyróżnił on następujące kryteria diagnostyczne:

 

  1. Mimowolność – polega ona na braku kontroli nad pojawiającymi się wrażeniami zmysłowymi;
  2. Projekcja – wrażenia zmysłowe zdają się być umieszczone na zewnątrz, czyli występują poza umysłem, gdzieś blisko ciała;
  3. Trwałość i niepowtarzalność – dany bodziec zawsze wywołuje te same wrażenia, przy czym są one inne niż te wywołane przez inny bodziec. Na przykład konkretny dźwięk może się skojarzyć z kolorem czerwonym i tak już pozostanie na zawsze, co oznacza, że ten dźwięk nie skojarzy się już z innym kolorem ani inny dźwięk nie skojarzy się z tym kolorem;
  4. Pamięć – wrażenie, które raz już zostało wywołane pozostaje w pamięci nawet, gdy bodziec zostanie zapomniany;
  5. Emocje – synestezji towarzyszy przekonanie, że dane wrażenie jest realne.

 

Sformułowania typu „ostry smak”, „brzydki zapach” znane są wszystkim, lecz tylko synestetycy wiedzą, jak one naprawdę wyglądają. Synestetyk, jedząc papryczkę chilli, może widzieć nóż, który znajduje się na wyciągnięcie jego ręki. Najważniejsze zaś jest to, że ma on przekonanie, iż ten nóż faktycznie znajduje się obok niego i też za każdym razem, gdy je ten konkretny produkt widzi go. Tutaj różnica pomiędzy synestezją a metaforą polega na tym, że dla synestetyka sformułowanie to nie jest jedynie metaforą, lecz czymś prawdziwym.

 

Słownikowo synestezja oznacza odbieranie zjawisk w zakresie różnych zmysłów w zestawieniu z bodźcem, który działa tylko na jeden ze zmysłów. U synestetyków występuje drobna nieprawidłowość w mózgu, która wpływa na wywoływanie owych wrażeń. Z badań wynika, iż występuje to tylko u dziesięciu osób na milion, co jednak może być zaniżonym wynikiem, gdyż nie każda osoba przyznaje się do tego, ponieważ nie chce zostać uznana przez społeczeństwo za niepoczytalną.

 

Wielu znanych artystów było synestetykami, jak na przykład Władimir Nabokov, Wassily Kandinsky, Nikołaj Rimski-Korsakow oraz Artur Rimbaud. Nabokov odbierał kolorowe wrażenia słuchowe, co polegało na tym, że litera F kojarzyła mu się z liściem olchy, R ze szmatą pokrytą sadzą, L z białym miękkim makaronem etc. Ciekawe było to, że angielskie A kojarzyło mu się z wysuszonym drewnem, a A francuskie z wypolerowaną kością słoniową. Ponadto u niego, podobnie zresztą jak i wielu innych synestetyków, ta niezwykła zdolność była dziedziczna. Matka Nabokova kojarzyła litery z kolorami, a niektóre z tych wrażeń podobne były do tych, które odbierał jej syn.

 

Najczęściej występującą asocjacją wzrokową jest słyszenie dźwięków (m.in. słów) w różnych kolorach, rzadko, ale się zdarza, zmysł smaku wywołuje bodźce w innym narządzie zmysłu. Wzrok może wywoływać wrażenia węchowe, lecz u nikogo nie stwierdzono, że zmysł węchu wywołuje wrażenia wzrokowe.

 

Synestezji towarzyszy fenomenalna pamięć fotograficzna. Szereszewski zapamiętywał tak ogromne ilości informacji, że specjalnie wymyślał sposoby, by o części z nich zapomnieć, gdyż nie były przez niego do niczego wykorzystywane. W jego przypadku wszystkie dźwięki (mowa, muzyka, a nawet kichanie, czy kaszel) wywoływały obrazy światła i koloru, a także uczucia dotyku i smaku. Szereszewski potrafił dokładnie zacytować rozmowę, nawet, jeśli prowadził ją wiele lat wcześniej. Zapamiętywanie ułatwiane było przez odbieranie bodźców wzrokowych.

 

Szczegóły anatomiczne mózgów synestetyków znane są od niedawna, gdyż wcześniej relacjonowane przez nich wrażenia odrzucane były jako kłamstwa. Badania neurologiczne potwierdzają jednak występowanie różnic – podczas doświadczania odpowiednich wrażeń zmniejszany jest przepływ krwi w korze mózgowej lewej półkuli, czyli neurony w tej części są wówczas nieaktywne. Wzrasta jednak wtedy przepływ krwi w układzie limbicznym wewnątrz mózgu. Kora mózgowa odpowiada za większość myśli docierających do ludzkiej świadomości, zaś układ limbiczny jest centrum, które steruje emocjami. Kiedy praca kory mózgowej staje się stłumiona, układ limbiczny wysyła impulsy, które szybciej docierają do świadomości.

 

Najnowsze badania nad mózgiem wywołują pytanie o to, czy każdy człowiek może być synestetą, lecz o tym nie wie, gdyż organy układu limbicznego (np. hipokamp) nieustannie przetwarzają wrażenia docierające do mózgu za pomocą wszystkich zmysłów. Badacze twierdzą, że synestezja wynika z prawidłowej pracy mózgu, wobec czego dotyczy wszystkich ludzi, lecz tylko u niewielu z nich impulsy te docierają do świadomości.

 

Na podstawie:

Bragdon A. D., Gamon D., „Kiedy mózg pracuje inaczej”, Gdańsk 2006

Słownik PWN, sjp.pewn.pl

 

 

Wyszukiwarka
Podobne artykuły
Przeszczepianie narządów

Zdrowie, choroby, schorzenia,-

Dla wielu chorych osób przeszczep narządów jest jedyną możliwością powrotu do normalnego funkcjonowania, a nawet uratowania życia. W Polsce jednak nie jest to popularna metoda, jednak jeśli lekarz ...

Dodano: 2012-02-15

Wysoki kontrast
A+
Zmieniaj swobodnie i proporcjonalnie wielkość czcionek jak również obrazków i całej szaty graficznej strony.

Używaj wbudowanych funkcji przeglądarki internetowej:
- w celu powiększenia rozmiaru naciśnij "CTRL" i "+" naraz
- w celu zmniejszenia rozmiaru naciśnij "CTRL" i "-" naraz
- w ustawienia oryginalnej wielkości naciśnij "CTRL" i "0" naraz