Konektia.pl - Portal Społecznościowy Dla Osób Niepełnosprawnych

Problemy i zaburzenia emocjonalne kobiet w okresie poporodowym

Kategoria: Psychologia Dodano: 2012-05-24

 

Poród jest dla każdej kobiety czasem wyjątkowych przeżyć – ekscytacji, szczęścia, uniesienia, ale także bólu, strachu czy innych przykrych odczuć. Z tego względu w okresie poporodowym pojawić się mogą różnego rodzaju problemy, a nawet zaburzenia natury emocjonalnej. Poniżej opisano najczęstsze z nich.

 

 

 

Przygnębienie poporodowe (tzw. baby blues, smutek poporodowy, chandra, zespół trzeciego dnia)

 

Jest to zjawisko bardzo powszechne - dotyczy aż 40-90% kobiet. Nie jest to zaburzenie emocjonalne i nie wymaga stosowania leków, gdyż ustępuje samoistnie. Najczęściej uznawane jest za normalny, przejściowy stan tuż po porodzie, wywołany czynnikami fizjologicznymi.

Baby blues pojawia się między 1. a 14. dniem po porodzie, ze szczególnym nasileniem między 3. a 7. dniem (jest to czas największych zmian hormonalnych), rzadko może się utrzymywać nawet przez 3 miesiące. Należy wtedy baczniej zwrócić uwagę, czy przygnębienie poporodowe nie zaczyna się przekształcać w depresję poporodową.

 

Objawy baby blues to:

  • umiarkowanie obniżony nastrój,
  • zmienność nastrojów,
  • płaczliwość,
  • drażliwość,
  • uczucie wyczerpania,
  • nastawienie hipochondryczne,
  • problemy z koncentracją uwagi,
  • bóle głowy,
  • problemy ze snem i apetytem,
  • czasem uczucie wrogości wobec partnera.

Problemy te mogą zostać „uleczone” poprzez kontakt z bliskimi osobami, wsparcie ze strony męża, poczucie bezpieczeństwa i wyrozumiałość ze strony bliskich.

 

 

 

Depresja poporodowa

 

Jest zaburzeniem występującym u ok.10-15% kobiet po porodzie, a ryzyko wystąpienia zależy w dużej mierze od przeszłości chorobowej kobiety. Ryzyko to wzrasta w przypadku kobiet, które wcześniej doświadczyły zaburzeń nastroju, szczególnie depresji poporodowej (ryzyko wzrasta wtedy do niemal 100%). Depresja pojawić się może 2-3 tygodnie po porodzie, rzadziej 4-5 miesięcy po porodzie.

 

Typowe objawy to:

  • łatwo zauważalna ekspresja przygnębienia i smutku,
  • płaczliwość,
  • duże zmęczenie, przechodzące w brak energii i niemożność funkcjonowania,
  • napady paniki,
  • wzmożony, nieadekwatny lęk o zdrowie własne i dziecka,
  • natrętne myśli (np. związane ze zrobieniem krzywdy dziecku),
  • myśli samobójcze,
  • trudność z koncentracją uwagi,
  • izolowanie się od kontaktów społecznych,
  • zaburzenia snu,
  • negatywna samoocena (poczucie bycia nieudolną matką i mało atrakcyjną kobietą).

 

Czynniki podnoszące ryzyko wystąpienia depresji poporodowej to:

  1. czynniki biologiczne – duże wahania w gospodarce hormonalnej; w okresie kilku dni po porodzie drastycznie spada poziom progesteronu, estriolu i wolnego estriolu (spadek nawet o 95%). Koreluje to wyraźnie z obniżeniem nastroju w pierwszym tygodniu po porodzie. Poza tym u ok. 10% kobiet w okresie 4-5 miesięcy po porodzie pojawia się niedoczynność tarczycy, uważana przez wielu badaczy za możliwą przyczynę depresji. Także gwałtowny spadek substancji zwanej beta-endorfiną oraz spadek cholesterolu powodować mogą większą podatność na objawy depresyjne.
  2. czynniki genetyczne – ryzyko wystąpienia depresji poporodowej wzrasta w przypadku kobiet, które spokrewnione są w pierwszej linii z kobietami, u których wystąpiły zaburzenia nastroju po porodzie.
  3. czynniki psychospołeczne – wszelkie problemy, jakich kobieta doświadcza w czasie ciąży (np. związane z pracą zawodową, sytuacją finansową rodziny, konfliktami rodzinnymi, zakłócone relacje z partnerem, brak wsparcia w bliskich osobach), ale także wydarzenia pozytywne, które wymagają szybkiej adaptacji, mogą podnosić ryzyko wystąpienia zaburzeń nastroju po porodzie.
  4. czynniki socjoekonomiczne – szczególnie: brak zatrudnienia, wiek niższy niż 25 lat, nieplanowana ciąża, niski poziom wykształcenia, złe relacje z matką, złe relacje z partnerem i brak satysfakcji ze związku, poczucie osamotnienia, trudne wydarzenia życiowe w roku poprzedzającym zajście w ciążę. Nie wszystkie badania potwierdzają jednak hipotezę częstszego występowania depresji poporodowej u kobiet dotkniętych tymi czynnikami.
  5. czynniki związane z ciążą i porodem – nieplanowane zajście w ciążę, nieprawidłowa opieka przedporodowa, ciężki przebieg porodu (przeciągający się w czasie poród, poród kleszczowy, poczucie braku kontroli, bezradności i uprzedmiotowienia), poród przedwczesny, płaczliwość dziecka, problemy ze zdrowiem dziecka, trudności w opiece nad dzieckiem, wcześniejsze poronienia lub urodzenie martwego dziecka.
  6. czynniki psychiczne – związane głównie z poziomem odporności psychicznej kobiety i działaniem mechanizmów obronnych w trudnych sytuacjach; czynnikami ryzyka są tu przede wszystkim: nastawienie pełne lęku, zmęczenie, ból, brak wiary w siebie, patologiczny przebieg porodu i negatywne uczucia z nim związane, wcześniejsze występowanie zaburzeń nastroju (depresji lub choroby afektywnej dwubiegunowej) oraz prób samobójczych, cechy osobowości obsesyjno – kompulsyjnej, a także brak odpoczynku, relaksu czy kontaktów towarzyskich.

 

Depresja poporodowa ma wpływ nie tylko na kobietę, która bezpośrednio jej doświadcza, ale także na jej relacje z  dzieckiem, partnerem i rodziną. Nierozpoznanie choroby lub jej niewłaściwe leczenie wywiera szkodliwy wpływ na rozwój dziecka w sferze społecznej, emocjonalnej i poznawczej. Zaburzona może zostać więź między matką a dzieckiem, co pozbawia noworodka empatycznej opieki z jej strony oraz uniemożliwia zaspokojenie ważnych potrzeb i prowadzi do odrzucenia. Jak wynika z badań, dzieci matek chorujących na depresję osiągają przeważnie niższe wyniki w testach poznawczych pod koniec pierwszego i drugiego roku życia, są też bardziej wycofane, mniej radosne i chętne do zabawy, jak również bardziej narażone na depresję w przyszłości. Skutki dla dziecka mogą okazać się długofalowe  i odnosić się także do jego dorosłego życia. Należy podkreślić, że poporodowe zaburzenia nastroju wywierają negatywny wpływ na dziecko w przypadku, kiedy są zaniedbane, utrzymują się długo i współwystępują z innymi czynnikami ryzyka. Odpowiednie leczenie depresji poporodowej daje możliwość uniknięcia jej negatywnych skutków!

 

 

Psychoza postnatalna

 

Zaburzenie to pojawia się u 1 na 500 kobiet, które rodzą po raz pierwszy, zaś kolejny poród wywołuje nawrót psychozy u 30% z tych osób, które już jej doświadczyły. Rozwija się najczęściej w pierwszym miesiącu po porodzie.

 

Wczesne objawy, które mogą niepokoić, to:

  • bezsenność (a nawet brak potrzeby snu przez kilka dni z rzędu),
  • nieodczuwalnie głodu,
  • rozdrażnienie,
  • unikanie kontaktu z dzieckiem i niepodejmowanie nad nim opieki,
  • omamy lub urojenia związane z dzieckiem lub porodem (np. przeświadczenie o nawiedzeniu dziecka przez demona, głosy, które nakazują zabicie siebie lub/i dziecka).

 

Psychoza postnatalna wymaga niezwłocznego leczenia psychiatrycznego i hospitalizacji ze względu na realne zagrożenie zdrowia lub życia matki i dziecka.

 

 

 

Zespół stresu pourazowego (PTSD, ostra stresowa reakcja poporodowa)

 

Zjawisko to występuje u 1 na 1000 rodzących i wiąże się z porodem szczególnie trudnym, skomplikowanym lub z urodzeniem martwego dziecka, co powoduje, że kobieta przeżywa poród jako wydarzenie traumatyczne. PTSD zaczyna się już podczas porodu lub w czasie pierwszych godzin po nim.

 

Czynnikami ryzyka są tu:

  • szczególnie duży ból podczas porodu,
  • brak poczucia kontroli nad sytuacją,
  • brak wsparcia ze strony partnera i personelu.

 

 

Obecnie tematyka zaburzeń emocjonalnych po porodzie poruszana jest zdecydowanie częściej niż kiedyś. Jednak, mimo wszystko, na kobiecie wciąż ciąży wiele, często zbyt wygórowanych, oczekiwań i stereotypów związanych z ciążą, porodem i rolą matki. Naciski społeczne wielokrotnie doprowadzają do tego, że kobiety boją się przyznać do objawów świadczących o zaburzeniach emocjonalnych po porodzie. Boją się odrzucenia, niezrozumienia, stygmatyzacji, uznania za „złą matkę”. Dlatego zostają ze swoimi problemami same, a zaburzenia zaczynają eskalować, pomimo że – przy odpowiednim wsparciu – mogłyby uzyskać skuteczną pomoc.

 

 

Na podstawie:

 

Kaźmierczak M., Gebuza G., Gierszewska M., Zaburzenia emocjonalne okresu poporodowego [w:] Problemy pielęgniarstwa, 2010, tom 18, zeszyt nr 4.

 

http://online.synapsis.pl/Zaburzenia-depresyjne-u-kobiet/Depresja-i-problemy-emocjonalne-kobiet-w-okresie-okoloporodowym.html

 

http://www.rodzicpoludzku.pl/images/stories/publikacje/problemy_emocjonalne_okres_okoloporodowy.pdf

Wyszukiwarka
Podobne artykuły
Depresja - informacje ogólne

Zdrowie, choroby, schorzenia,-

Depresja jest to taki stan psychiczny, kiedy człowiek ma poczucie bezsensu życia i ogarniającej pustki, postrzega świat w szarych barwach. Według Światowej Organizacji Zdrowia depresja jest czwarty...

Dodano: 2012-02-25

Czas pracy pracowników niepełnosprawnych po 01.01.12

Praca,Szukanie pracy

Po pierwszym stycznia 2012 weszły w życie przepisy, określające możliwość skorzystania ze skróconego wymiaru czasu pracy przez pracownika ze znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Dodano: 2012-04-16

Sezonowe zaburzenia afektywne

Zdrowie, choroby, schorzenia,-

„Emocjonalna hibernacja” często doskwiera osobom, które chociaż przez kilka miesięcy w roku mieszkają w kraju o chłodnym klimacie. Jak się łatwo domyślić, zjawisko to częściej występuje zimą niż la...

Dodano: 2012-04-22

Mężczyzna w depresji

Zdrowie, choroby, schorzenia,-

Można by zastanowić się nad tym, czy depresja ma płeć lub też czy częściej występuje ona u kobiet niż u mężczyzn. W tym celu jednak należy odróżnić płeć biologiczną od płci społecznej, które w języ...

Dodano: 2012-02-27

Dystymia

Zdrowie, choroby, schorzenia,-

Pojęcie dystymia pochodzi z języka greckiego i oznacza „zły nastrój”. Termin używany jest w odniesieniu do jednego z rodzajów depresji, w której oprócz obniżonego nastroju występuje też lęk. Jej pr...

Dodano: 2012-02-27

Choroba afektywna dwubiegunowa

Zdrowie, choroby, schorzenia,-

Choroba afektywna dwubiegunowa, w skrócie ChAD, ma dwa oblicza, odpowiedzialne za występowanie owych dwóch biegunów. Na jednym krańcu znajduje się depresja, na drugim zaś usytuowana jest mania, któ...

Dodano: 2012-02-15

Wysoki kontrast
A+
Zmieniaj swobodnie i proporcjonalnie wielkość czcionek jak również obrazków i całej szaty graficznej strony.

Używaj wbudowanych funkcji przeglądarki internetowej:
- w celu powiększenia rozmiaru naciśnij "CTRL" i "+" naraz
- w celu zmniejszenia rozmiaru naciśnij "CTRL" i "-" naraz
- w ustawienia oryginalnej wielkości naciśnij "CTRL" i "0" naraz