Konektia.pl - Portal Społecznościowy Dla Osób Niepełnosprawnych

Samobójstwa a zaburzenia afektywne

Kategoria: Psychologia Dodano: 2012-05-27

 

Zgodnie z intuicją, jak i badaniami naukowymi, duży odsetek osób podejmujących próby samobójcze to chorzy z rozpoznaniem zaburzeń afektywnych. Osoby z zaburzeniami depresyjnymi stanowią 50-80% wśród osób odbierających sobie życie. Co najmniej 15% pacjentów z rozpoznaniem nawracających zaburzeń afektywnych podejmuje skuteczne próby samobójcze.

 

 

Objawy depresyjne a próby samobójcze

 

Objawy związane z depresją, które powinny budzić niepokój w związku ze wzrostem ryzyka samobójstwa, to przede wszystkim:

 

  • pesymizm,
  • negatywna ocena przyszłości,
  • poczucie beznadziejności,
  • poczucie winy (przekonanie o popełnieniu ciężkich grzechów, przestępstw; przekonanie o konieczności poniesienia kary),
  • przekonanie o znajdowaniu się w sytuacji bez wyjścia,
  • przekonanie o niemożności uzyskania skutecznej pomocy,
  • wysoki poziom lęku (przejawia się w niepokoju psychoruchowym),
  • zaburzenia snu,
  • dolegliwości bólowe i przewlekłe choroby somatyczne,
  • nastrój dysforyczny,
  • urojenia nihilistyczne,
  • przekonanie o obecności ciężkich chorób i ich nieuleczalności.

 

 

Osoby o takim sposobie myślenia zaczynają postrzegać samobójstwo jako jedyne możliwe wyjście z trudnej sytuacji. Poza tym zauważyć można, że im bardziej depresja ma zabarwienie psychotyczne i im większe są lęk i niepokój, tym ryzyko samobójstwa staje się większe. Jednak u części chorych nie niepokój i lęk, lecz np. głębokie poczucie winy, beznadziejności i osamotnienia decyduje o podjęciu próby samobójczej.

 

W tym miejscu potrzebna jest jednak ważna uwaga – nie postrzegajmy problemu samobójstw w sposób uproszczony! Trzeba zauważyć, że choć zdecydowana większość cierpiących na depresję przejawia powyższe cechy, to jednak tylko niewielka część z nich podejmuje próby samobójcze. I odwrotnie – nie wszystkie osoby chcące odebrać sobie życie charakteryzują się powyższymi objawami. Powierzchowna ocena przyczyn samobójstw w wielu przypadkach okazuje się zupełnie nietrafna.

 

W niektórych przypadkach ciężko jest rozpoznać, że dana osoba zamierza popełnić samobójstwo, ponieważ skutecznie ukrywa swoje zamiary. Taka dyssymulacja polegać może choćby na tym, że pacjent przekonuje lekarza o poprawie swojego samopoczucia i nalega na udzielenie mu urlopu w trakcie pobytu w szpitalu.

 

Jednak zdecydowanie częściej osoby chore ujawniają swoje zamiary wprost (np. mówią o braku chęci do życia i planach samobójczych) lub poprzez podjęcie odpowiednich przygotowań (np. gromadzenie dużej ilości leków, zdobycie ostrego narzędzia, sznura). Często zdarza się też, że chorzy podejmują, pozornie abstrakcyjne, rozważania o życiu i jego bezsensie, o śmierci, o sposobach popełniania samobójstw. Pośrednio ich zamiary przejawiają się też często w treści snów, związanych ze śmiercią, egzekucjami czy pogrzebami.

 

Zdarza się też, że wskazówką świadczącą o planach samobójczych jest nagła wizyta u lekarza (zwłaszcza, jeśli do tej pory osoba ta unikała takich wizyt), a także wizyty u osób bliskich lub odwrotnie – całkowite unikanie kontaktu z bliskimi i izolowanie się od otoczenia. Niepokojąca może też okazać się nagła poprawa stanu psychicznego chorego – nagłe uspokojenie, ustąpienie lęku i niepokoju oraz poprawa nastroju mogą niekiedy świadczyć o tym, że chory podjął już decyzję o popełnieniu samobójstwa, które w jego odczuciu zakończy cierpienie i rozwiąże wszystkie problemy.

 

 

 

Kiedy wzrasta ryzyko?

 

Okazuje się, że częstość popełniania samobójstw jest większa w dwóch okresach: na początku depresji oraz w czasie jej ustępowania. Przypuszcza się, że wpływ na to może mieć okres hospitalizacji, kiedy to chory jest choćby częściowo odizolowany od swoich codziennych problemów, objęty „płaszczem ochronnym”, co daje mu większe poczucie bezpieczeństwa oraz nadzieję, że być może uzyskanie pomocy jest jednak możliwe. W tym okresie decyzja o samobójstwie może zostać „zawieszona”.

Po opuszczeniu szpitala może nastąpić moment krytyczny - chory styka się wtedy na nowo ze swoimi codziennymi problemami. Szczególnie trudno jest mu zaadaptować się do środowiska i radzić sobie ze stresem, jeśli wciąż utrzymują się objawy takie jak zaburzenia nastroju, napędu i snu. Powodować to może nawarstwianie się problemów związanych z pracą, finansami czy konfliktami rodzinnymi, a przez to dekompensację emocjonalną i myśli samobójcze.

Taki stan rzeczy sugeruje, że depresja nie jest jedynym czynnikiem decydującym o podejmowaniu prób samobójczych.

 

 

 

Relacje chorego z otoczeniem

 

Jakość kontaktów z otoczeniem uważana jest za bardzo ważny czynnik wpływający na myśli i próby samobójcze. Samobójstwa popełniają często osoby samotne, wyizolowane społecznie w swoim środowisku, nie mogące liczyć na pomoc innych, pozostające ze swoimi rodzinami w związkach jedynie formalnych lub, co prawda mieszkające z rodziną, lecz pozostające z nią stale w konfliktach.

Zamach samobójczy jest też często bezpośrednio poprzedzony stratą bliskiej osoby (jej śmiercią lub odejściem) lub długotrwałą rozłąką.

 

 

 

Inne czynniki ponoszące ryzyko samobójstwa

 

Wśród innych czynników wyodrębnić można:

 

  • zagrożenia bytu materialnego (poważne trudności finansowe, utrata lub zagrożenie utratą pracy, nagła strata posiadanych dóbr materialnych),
  • wzory zachowań w środowisku chorego (szczególnie samobójstwa bliskich krewnych),
  • zagubienie w sferze wartości, celów życiowych, kryzys światopoglądowy,
  • przewlekłe i odporne na leczenie choroby somatyczne (głównie związane z bólem),
  • przewlekłe zaburzenia snu,
  • nadużywanie alkoholu lub leków,
  • próby samobójcze w przeszłości,
  • okres żałoby,
  • zaburzenia osobowości,
  • cechy demograficzne (statystycznie ryzyko jest większe w przypadku osób powyżej 45r.ż., mężczyzn, osób owdowiałych lub rozwiedzionych).

 

 

 

Samobójstwo a pozbawianie życia innych osób

 

Zdarzają się sytuacje, że chory chce pozbawić życia nie tylko samego siebie, ale również innych osób. Wiąże się to z przekonaniem, że w ten sposób chroni bliskie osoby (najczęściej dzieci lub współmałżonka) przed nieszczęściem i cierpieniem, przed sytuacją, z której, zdaniem chorego, nie ma wyjścia. Motywem może być również chęć ochrony bliskich przed rzekomymi prześladowaniami czy aresztowaniami. Najczęściej tego typu samobójstwa (tzw. samobójstwa rozszerzone) zdarzają się w przypadku ciężkich depresji psychotycznych.

 

 

 

Zapobieganie samobójstwom

 

Poprawa w zakresie diagnostyki, wykrywalności i terapii zaburzeń afektywnych, będąca wynikiem szkolenia lekarzy ogólnych  w Wielkiej Brytanii i Szwecji okazała się mieć ważny wpływ na zmniejszenie liczby samobójstw w niektórych rejonach tych państw. Ogromne znaczenie okazała się też mieć skuteczna profilaktyka, polegająca na leczeniu węglanem litu osób z podwyższonym ryzykiem prób samobójczych.

Istotne znaczenie mogą mieć również telefony zaufania.

Pamiętajmy, że osobom mającym myśli samobójcze lub przejawiającym symptomy świadczące o tym, że mogą rozważać podjęcie próby samobójczej, niezwykle potrzebne jest wsparcie społeczne, szczególnie osób bliskich. Troska, opieka, dawanie poczucia bycia razem oraz odpowiednia pomoc lekarska mogą uratować życie.

 

 

 

Na podstawie:

Rybakowski J., Pużyński S., Wciórka J., Psychiatria, tom 2: Psychiatria kliniczna, Wrocław, 2011.

Wyszukiwarka
Podobne artykuły
Sezonowe zaburzenia afektywne

Zdrowie, choroby, schorzenia,-

„Emocjonalna hibernacja” często doskwiera osobom, które chociaż przez kilka miesięcy w roku mieszkają w kraju o chłodnym klimacie. Jak się łatwo domyślić, zjawisko to częściej występuje zimą niż la...

Dodano: 2012-04-22

Problemy i zaburzenia emocjonalne kobiet w okresie poporodowym

Psychologia,-

Poród jest dla każdej kobiety czasem wyjątkowych przeżyć – ekscytacji, szczęścia, uniesienia, ale także bólu, strachu czy innych przykrych odczuć. Z tego względu w okresie poporodowym pojawić się m...

Dodano: 2012-05-24

Syndrom oszusta

Zdrowie, choroby, schorzenia,-

Jak wygląda życie osoby, która stale czuje się winna, choć nigdy nie popełniła żadnego wykroczenia? Trudno to sobie nawet wyobrazić. Osoby z syndromem oszusta nieustannie mają wrażenie, że wszystk...

Dodano: 2012-02-14

Zaburzenia świadomości

Zdrowie, choroby, schorzenia,-

Pojęcie świadomość określane jest jako fizjologiczny stan ośrodkowego układu nerwowego. Warunkuje go odpowiednia czynność kory mózgowej i układu siatkowego.

Dodano: 2012-06-05

Łagodne zaburzenia procesów poznawczych (MCI)

Zdrowie, choroby, schorzenia,-

MCI (ang. Mild Cognitive Imapairment – łagodne zaburzenia poznawcze) dotyczą przede wszystkim osób starszych – u ok. 60% ludzi powyżej 65 r.ż. da się zauważyć niewielkie pogorszenie w sferze proces...

Dodano: 2012-03-29

Czynniki powodujące zaburzenia psychosomatyczne

Zdrowie, choroby, schorzenia,-

Psychosomatyka (psyche) psychika, (soma) ciało, dotyczy zarówno psychiki, jak i ciała. W definicji tego zagadnienia, zakłada się wzajemną zależność tych dwóch elementów.

Dodano: 2012-02-20

Wysoki kontrast
A+
Zmieniaj swobodnie i proporcjonalnie wielkość czcionek jak również obrazków i całej szaty graficznej strony.

Używaj wbudowanych funkcji przeglądarki internetowej:
- w celu powiększenia rozmiaru naciśnij "CTRL" i "+" naraz
- w celu zmniejszenia rozmiaru naciśnij "CTRL" i "-" naraz
- w ustawienia oryginalnej wielkości naciśnij "CTRL" i "0" naraz